به گزارش پایگاه خبری_تحلیلی جامداد، پوریا جهان تیغی_ استان پهناور سیستان و بلوچستان با موقعیت استراتژیک و ظرفیت‌های بی‌نظیر انسانی و اقلیمی، همواره یکی از نقاط کلیدی در پازل توسعه کشور به شمار می‌رود، با این حال، سال‌هاست که اقتصاد این خطه با چالش‌های ساختاری، نگاه‌های تمرکزگرا و تبعات ناشی از جنگ تحمیلیِ اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

تجربه دهه‌های اخیر نشان داده است که تزریق مقطعی و قطره‌چکانیِ بودجه‌های دولتی، به تنهایی نمی‌تواند موتور محرک توسعه پایدار در این استان باشد، در چنین شرایطی، یگانه راهبرد نجات‌بخش، بازگشت به اصیل‌ترین الگوی اقتصاد اسلامی و بومی، یعنی تکیه بر ظرفیت‌های مردمی است.

تعاون به مثابه پدافند غیرعامل اقتصادی

امروز که جمهوری اسلامی ایران در میانه یک جنگ تمام‌عیار و ترکیبی قرار دارد، آرایش دفاعی کشور در حوزه اقتصاد باید متناسب با هجمه‌های دشمن بازطراحی شود.

دکترین «اقتصاد مقاومتی» به عنوان سند بالادستی، بر یک اصل اساسی استوار است: «مردمی‌سازی اقتصاد». در این هندسه مفهومی، بخش تعاون تنها یک ساختار اداری نیست، بلکه تجلی عملیاتیِ کار جمعی و مستحکم‌ترین پدافند غیرعامل در برابر تحریم‌هاست.

تعاونی‌ها با تجمیع سرمایه‌های خرد سرگردان، حذف واسطه‌های زالوصفت و توزیع عادلانه ثروت، می‌توانند تاب‌آوری جامعه را در برابر تورم و رکود به شدت افزایش دهند.

کالبدشکافی یک پارادوکس در سیستان و بلوچستان

با نگاهی تحلیلی به جغرافیای اقتصادی سیستان و بلوچستان، با یک تناقض (پارادوکس) معنادار مواجه می‌شویم.

از یک سو، این استان از موهبت نیروی انسانی جوان و متخصص برخوردار است و آمارها از ثبت بیش از دو هزار تعاونی در حوزه‌های عمرانی، کشاورزی، تولیدی و مرزنشینی حکایت دارد.

از سوی دیگر، ضریب نفوذ این تعاونی‌ها در تولید ناخالص استان و ایجاد اشتغال پایدار، فرسنگ‌ها با نقطه مطلوب فاصله دارد.

دلیل این انفعال چیست؟ واقعیت این است که ما هنوز نتوانسته‌ایم از پیله «اقتصاد فردمحور» خارج شویم.

ظرفیت‌ها بیدارند، اما اراده‌ها برای تجمیع این ظرفیت‌ها برای انجام پروژه‌های کلان، نیازمند یک شوک و فرهنگ‌سازی عمیق رسانه‌ای و اجتماعی است.

معادله دووجهیِ گذار از وضع موجود

تبدیل سیستان و بلوچستان به قطب اقتصاد تعاونی در جنوب شرق کشور، یک معادله دو مجهولی است که حل آن در گرو اقدام همزمانِ «مردم» و «حاکمیت» است.

در وهله اول، جوانان، نخبگان و کارآفرینان استان باید با یک رویکرد جهادی بپذیرند که گره‌گشایی از معیشت تنها به دست خودشان رقم می‌خورد.

امروز تسهیلات حمایتی و مشوق‌های قانونی قابل‌توجهی برای تعاونی‌ها تعریف شده که ورود به عرصه‌هایی چون دانش‌بنیان‌ها، صنایع دستی و کشاورزی مدرن را به یک تکلیف تبدیل کرده است.

روی دیگر سکه، تکلیف دستگاه‌های اجرایی است، دولت نمی‌تواند از مردم انتظار حضور در میدان جنگ اقتصادی را داشته باشد اما در خطوط پشتیبانی، آن‌ها را درگیر بروکراسی‌های فلج‌کننده کند.

تخصیص عادلانه تسهیلات بانکی، مانع‌زدایی در صدور مجوزها و حمایت عملیاتی از تعاونی‌های نوپا، خط قرمز و مطالبه جدی رسانه‌ها و افکار عمومی از مدیران استانی است.

نتیجه‌گیری

سیستان و بلوچستان برای توسعه، نیازمند معجزه از خارج از مرزها یا پایتخت نیست؛ معجزه در دستان گره‌خورده جوانان همین دیار نهفته است.

احیای ظرفیت‌های تعاونی، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک «ضرورت قطعی» برای تضمین امنیت و رفاه اقتصادی منطقه بوده و وقت آن است که خاکریزهای پنهان تعاون را در خط مقدم سیستان و بلوچستان بیدار کنیم.