هم‌زمان با «روز جهانی بدون دخانیات»، افزایش دیده‌شدن عرضه و مصرف دخانیات در زاهدان و برخی شهرهای سیستان و بلوچستان بار دیگر توجه‌ها را به یک واقعیت اجتماعی جلب کرده است: وقتی گزینه‌های کافی برای تفریح سالم، فضای سبز و تفرجگاه در دسترس نباشد، زمینه برای شکل‌گیری دورهمی‌هایی فراهم می‌شود که گاه دخانیات به بخش ثابت آن تبدیل می‌شود.

به گزارش پایگاه خبری_تحلیلی جامداد، پوریا جهان تیغی_ به مناسبت «روز جهانی بدون دخانیات»، این روز فرصتی است برای تمرکز دوباره بر موضوعی که می‌تواند به‌تدریج بر تندرستی افراد و آرامش خانواده‌ها اثر بگذارد.

طرح این موضوع با هدف سرزنش اشخاص نیست؛ بلکه تأکید بر شناخت عوامل زمینه‌ای و تقویت مسیرهایی است که انتخاب سالم را برای شهروندان آسان‌تر می‌کند.

در سال‌های اخیر، در زاهدان و شماری از شهرهای استان سیستان و بلوچستان، نشانه‌های گسترش مصرف دخانیات در سطح شهر بیشتر به چشم می‌آید؛ از افزایش مکان‌های عرضه قلیان تا دسترسی آسان به انواع دخانیات. در نگاه اجتماعی، هنگامی که رفتاری در مقیاس شهری فراگیر می‌شود، لازم است در کنار مسئولیت فردی، شرایط محیطی و اجتماعی نیز مورد توجه قرار گیرد.

یکی از عوامل اثرگذار در این زمینه، کمبود گزینه‌های کافی و جذاب برای گذران اوقات فراغت است؛ به‌ویژه کمبود فضای سبز، تفرجگاه‌ها و محیط‌های امن و مناسب برای حضور خانواده‌ها و گردهمایی‌های دوستانه، نوجوانان و جوانان پس از ساعت‌های درس و کار نیازمند فضاهایی برای پیاده‌روی، فعالیت بدنی سبک، گفت‌وگو و آرامش هستند.

در نبود امکانات متناسب یا دشواری دسترسی، احتمال گرایش به جمع‌های در دسترس افزایش می‌یابد؛ جمع‌هایی که گاهی مصرف دخانیات در آن‌ها به یک عادت بدل می‌شود.

در کنار این موضوع، هرچند کتابخانه‌هایی در شهرها وجود دارد و می‌تواند سهمی در تقویت نشاط فرهنگی و پر کردن بخشی از اوقات فراغت داشته باشد، اما پاسخ به این مسئله نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات مکمل است. کتابخانه ظرفیت مهمی برای افزایش مطالعه، گفت‌وگو و آموزش مهارت‌هاست، اما اثرگذاری آن به برنامه‌ریزی و پشتیبانی مناسب در حوزه‌های گوناگون وابسته است.

بر این اساس، توجه هم‌زمان به چند محور گسترش و بهسازی فضاهای سبز محله‌ای و ایجاد مسیرهای پیاده‌روی و ورزش همگانی؛ توسعه برنامه‌های فرهنگی و هنری محله‌محور از جمله نشست‌های کتاب‌خوانی و آموزش مهارت‌های زندگی؛ تقویت کتابخانه‌ها از نظر امکانات، ساعت کار و برنامه‌های هدفمند برای نوجوانان و جوانان؛ افزایش آموزش‌های عمومی با رویکرد اقناعی و محترمانه به‌ویژه برای خانواده‌ها و گروه‌های سنی پایین‌تر؛ و هماهنگی بیشتر میان نهادهای شهری و اجتماعی برای فراهم‌کردن فضاهای امن، سالم و قابل استفاده برای عموم می‌تواند در کاهش گرایش به دخانیات و تقویت سبک زندگی سالم اثرگذار باشد.

«روز جهانی بدون دخانیات» یادآور این نکته است که پیشگیری و کاهش آسیب‌ها تنها با توصیه و هشدار محقق نمی‌شود؛ بلکه نیازمند فراهم‌کردن انتخاب‌های سالم، در دسترس و جذاب برای شهروندان است.

هر اندازه زمینه نشاط اجتماعی، فراغت سالم و مشارکت فرهنگی تقویت شود، مسیر دوری از دخانیات نیز هموارتر خواهد شد.

  • نویسنده : پوریا جهان تیغی