به گزارش پایگاه خبری_تحلیلی جامداد، پوریا جهان تیغی_ نهاد دانشگاه در الگوی حکمرانی نوین، صرفاً مکانی برای بازتولید مدرک و گذران ساعات موظف اداری تعریف نمی‌شود، بلکه به‌مثابه یک «کنشگر پیشرو در توسعه منطقه‌ای» و شریان اصلی گره‌گشایی از دردهای بومی شناخته می‌شود.

هنگامی که این نهاد در کانون جغرافیایی بحران‌زده‌ای همچون دشت سیستان—که همزمان با ترومای هیدرولوژیکی، فقر اشتغال، پدیده ریزگردها و فرسایش زیست‌بوم روبه‌روست—مستقر می‌شود، بار مسئولیت اخلاقی، علمی و اداری آن مضاعف خواهد بود.

از همین منظر، نگاه نقادانه به عملکرد اداری و خروجی مأموریت‌محور دانشگاه زابل، نه به‌معنای کاستن از شأن رفیع اعضای هیأت علمی، بلکه با هدف احیای «مسئولیت اجتماعی نهاد علم» در برابر سرمایه عمومی و مردم شریف سیستان است.

۱. انضباط سازمانی؛ پیوند کرامت دانشگاهی با شفافیت حضور

حفظ منزلت استاد و پژوهشگر، اصلی تردیدناپذیر است؛ با این وجود، شأن والای محیط‌های دانشگاهی نباید به پوششی برای عبور از استانداردهای قانونی اداری و نظارتی تبدیل شود.

پرسش روشن و مشروعی که امروز از سوی جامعه دانشگاهی، کارکنان و افکار عمومی مطرح می‌شود، این است:

آیا نظام رسمی، یکپارچه، هوشمند و قابل استنادی برای پایش حضور فیزیکی و انجام تعهدات آموزشی و پژوهشی اعضای هیأت علمی در دانشگاه زابل مستقر است؟ و اگر چنین سامانه‌ای وجود دارد، آیا شاخص‌های آن به صورت عادلانه، بدون تبعیض و فارغ از مناسبات سلیقه‌ای برای همگان اعمال می‌شود؟

عدالت سازمانی حکم می‌کند که تخصیص حقوق، فوق‌العاده‌ها، ارتقای مرتبه، خانه‌های سازمانی و سایر امتیازات رفاهی مبتنی بر منابع عمومی، پیوندی ناگسستنی و شفاف با «میزان حضور مؤثر، تدریس کیفی، حضور در آزمایشگاه‌ها و مزارع تحقیقاتی و انجام مسئولیت‌های میدانی» داشته باشد.

ایجاد سایه‌روشن در سامانه‌های ثبت حضور، نه‌تنها اعتماد درون‌سازمانی میان کارکنان و اساتید متعهد را مخدوش می‌سازد، بلکه شائبه‌های بی‌پاسخی را در اذهان عمومی رقم می‌زند که برطرف کردن آن، تنها در گرو انتشار مستندات شفاف است.

۲. مأموریت‌گرایی در محاصره بحران‌ها؛ خروجی دانشگاه برای سیستان چیست؟

بر اساس اسناد بالادستی، از جمله «سند آمایش آموزش عالی کشور»، رسالت بنیادی دانشگاه‌های استانی، حرکت در مسیر «حل مسائل بومی و مأموریت‌گرایی منطقه‌ای» است.

دانشگاه زابل با دارا بودن صدها عضو هیأت علمی، پژوهشکده‌های تخصصی و ردیف‌های بودجه‌ای سالانه از محل درآمدهای عمومی کشور، باید پاسخی روشن و قابل سنجش به این پرسش کلیدی بدهد:

سهم خروجی این دانشگاه در کاهش آلام سیستان—در ابرپروژه‌های مهار توفان‌های شن، دیپلماسی آب و نجات تالاب هامون، انرژی‌های تجدیدپذیر، بازتعریف اقتصاد مرزی، تثبیت خاک و خلق اشتغال جایگزین—دقیقاً در چه تراز و چه نقطه ملموسی ایستاده است؟

آیا تحقیقات علمی انجام‌شده توانسته‌اند به بسته‌های سیاستی و اجرایی کارآمد تبدیل شوند، یا در چارچوب ارتقای رتبه‌های اداری و مقالات ایزوله از واقعیت باقی مانده‌اند؟.

جامعه‌ای که با مهاجرت‌های اجباری ناشی از بی‌آبی دست‌به‌گریبان است، حق دارد از نخبگان مستقر در دانشگاه بپرسد که چرا اثر انگشت پژوهش‌های دانشگاهی در خط مقدم مواجهه با بحران‌های سیستان کم‌رنگ است.

۳. صیانت از منابع عمومی؛ ضرورت ورود نهادهای نظارتی و شفاف‌سازی هیأت‌رئیسه

طرح این پرسش‌ها بر پایه اصل «پاسخگویی دستگاه‌های عمومی» است و هیچ‌گاه به‌معنای وارد کردن اتهام فساد یا تخلف به فرد یا گروه خاصی تلقی نمی‌شود؛ بلکه هدف، آسیب‌شناسی رویه‌های مدیریتی و اصلاح روندهای مبهم است.

در راستای صیانت از حقوق بیت‌المال و تقویت شفافیت، تحقق دو گام راهبردی ضروری به نظر می‌رسد:

۱. ارائه گزارش رسمی توسط هیأت‌رئیسه دانشگاه زابل:

مدیریت ارشد دانشگاه شایسته است با صدور گزارشی آماری و مستند، سازوکار پایش حضور اعضای هیأت علمی، نحوه توزیع امکانات و تسهیلات سازمانی، و فهرست پروژه‌های مسأله‌محور اجراشده برای بحران‌های منطقه را در اتاق شیشه‌ای شفافیت قرار دهد تا غبار ابهامات زدوده شود.

۲. بررسی تطبیقی توسط مراجع نظارتی:

پیشنهاد می‌شود دستگاه‌های نظارتی حاکمیتی—به‌ویژه سازمان بازرسی کل کشور و دیوان محاسبات کشور—در چارچوب اختیارات قانونی خود، فرآیندهای اداری، انطباق پرداختی‌ها با ساعات موظف حضور و بهره‌وری تخصیص امکانات دولتی در این مجموعه دانشگاهی را پایش و ارزیابی کنند.

سخن پایانی:

دانشگاه زابل میراث هویتی و امید توسعه منطقه سیستان است.

اقتدار و صیانت واقعی از جایگاه این نهاد علمی زمانی رقم می‌خورد که خود را تافته جدابافته از جامعه نبیند، در اتاق‌های شیشه‌ای انضباط اداری فعالیت کند و نشان دهد که ریال‌به‌ریال بودجه عمومی صرف کاستن از رنج‌های دیرینه این دیار کویری و صبور می‌شود.

تعهد در برابر قانون و گره‌گشایی از بن‌بست‌های سیستان، دو آزمونی هستند که عبور موفق از آنها، جایگاه دانشگاه زابل را به سنگر واقعی امید مردم منطقه بازخواهد گرداند.