به گزارش پایگاه خبری تحلیلی جامداد، بازماندگی از تحصیل یکی از عمیق‌ترین زخم‌های اجتماعی در مناطق کمتر برخوردار کشور است؛ زخمی که بیش از هر چیز آینده کودکان و نوجوانان را نشانه می‌گیرد. در سیستان و بلوچستان، این پدیده نه‌تنها گسترده‌تر، بلکه چندلایه‌تر از دیگر نقاط کشور است و ریشه در مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، فرهنگی و جغرافیایی دارد.

فاصله زیاد روستاها تا مدارس، کمبود امکانات آموزشی، فقر خانوارها و نبود زیرساخت‌های مناسب، نخستین حلقه‌های زنجیره بازماندگی از تحصیل را شکل می‌دهند. برای بسیاری از خانواده‌ها، ادامه تحصیل فرزندان به‌ویژه در مقاطع بالاتر، هزینه‌ای است که از توان معیشتی آن‌ها خارج است و همین مسئله کودکان را زودتر از موعد از کلاس درس جدا می‌کند.

در این میان، قاچاق سوخت به‌عنوان یک واقعیت تلخ اقتصادی در برخی مناطق مرزی استان، نقش پررنگی در ترک تحصیل کودکان و نوجوانان دارد. بسیاری از دانش‌آموزان، به‌ویژه پسران، برای کمک به معیشت خانواده ناچار می‌شوند درس را رها کرده و وارد مسیرهای پرخطر و غیررسمی کسب درآمد شوند؛ مسیری که نه‌تنها آینده تحصیلی، بلکه امنیت جانی آن‌ها را نیز تهدید می‌کند.

از سوی دیگر، ازدواج زودهنگام یکی از مهم‌ترین دلایل بازماندگی دختران از تحصیل در سیستان و بلوچستان است. در برخی مناطق، نگاه سنتی به نقش دختران، مشکلات اقتصادی و نبود آگاهی کافی، باعث می‌شود تحصیل دختران در اولویت قرار نگیرد و مدرسه خیلی زود جای خود را به مسئولیت‌های خانوادگی بدهد.

بازماندگی از تحصیل پیامدهایی فراتر از فرد دارد؛ این پدیده چرخه فقر را بازتولید می‌کند، سطح مهارت و اشتغال‌پذیری را کاهش می‌دهد و در بلندمدت توسعه انسانی استان را با چالش جدی مواجه می‌سازد. کودکانی که امروز از آموزش محروم می‌شوند، فردا با فرصت‌های محدودتری برای مشارکت مؤثر در جامعه روبه‌رو خواهند بود.

حل مسئله بازماندگی از تحصیل در سیستان و بلوچستان، نیازمند نگاهی فرابخشی و واقع‌بینانه است؛ از تقویت حمایت‌های معیشتی و آموزشی گرفته تا فرهنگ‌سازی، توسعه مدارس شبانه‌روزی، حمایت از دختران و ایجاد مسیرهای قانونی و ایمن برای اشتغال خانواده‌ها. تنها با چنین رویکردی می‌توان مدرسه را دوباره به نقطه امید برای کودکان این استان تبدیل کرد.

بازگرداندن دانش‌آموزان به کلاس درس؛ اولویت عدالت آموزشی در سیستان و بلوچستان

مدیرکل آموزش و پرورش سیستان و بلوچستان، با تأکید بر اینکه بازماندگی از تحصیل یکی از مهم‌ترین چالش‌های آموزشی استان است، گفت: وسعت جغرافیایی، پراکندگی کم‌نظیر جمعیت و فاصله زیاد نقاط سکونتی، شرایط آموزش و دسترسی دانش‌آموزان به مدرسه را در این استان به‌طور جدی تحت تأثیر قرار داده است. وی اظهار کرد: پراکندگی جمعیتی استان بیش از سه برابر میانگین کشوری است و میانگین فاصله بین دو روستا به ۷۶ کیلومتر می‌رسد. فاصله شمالی‌ترین تا جنوبی‌ترین مدرسه استان بیش از ۱۲۰۰ کیلومتر و فاصله برخی ادارات تا مرکز استان حدود ۹۰۰ کیلومتر است؛ این شرایط، بازماندگی از تحصیل را به یک مسئله ساختاری تبدیل کرده و توسعه متوازن ساختارهای اداری و آموزشی را به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر بدل ساخته است.

رسول صفرزائی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای افزایش پوشش آموزشی افزود: پیش از پیروزی انقلاب اسلامی تنها ۶ اداره آموزش و پرورش در استان فعال بود، اما در طول ۴۷ سال گذشته این تعداد به ۳۴ اداره افزایش یافته است. همچنین در دولت چهاردهم، مجوز تأسیس چهار اداره جدید شامل ناحیه سه زاهدان، کورین، هیدوچ و جلگه چاه‌هاشم صادر و نمایندگی آموزش و پرورش پیرسهراب نیز افتتاح شده است که این توسعه اداری، نقش مهمی در شناسایی و پوشش دانش‌آموزان بازمانده از تحصیل دارد.

وی با بیان اینکه بخشی از بازماندگان از تحصیل، دانش‌آموزان با نیازهای ویژه هستند، تصریح کرد: پیش از انقلاب اسلامی تنها یک مدرسه استثنایی در استان وجود داشت، اما امروز ۸۴ مدرسه استثنایی فعال است و امسال نیز ۱۵ مدرسه جدید به این مجموعه افزوده شده است. این توسعه نشان‌دهنده عزم جدی نظام آموزشی برای جلوگیری از محروم ماندن هیچ دانش‌آموزی از حق آموزش، به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار است.