فاطمه سرگزی در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری_تحلیلی جامداد، اظهار کرد: فراز و نشیب‌های زندگی گاه انسان را در برابر رویدادهای سنگینی همچون فقدان عزیزان، بیماری‌های سخت، تنگناهای شدید اقتصادی یا فشارهای کاری و خانوادگی قرار می‌دهد؛ شوک‌هایی که نظم زندگی و تعادل روان را برهم می‌زنند.

وی با اشاره به اینکه نباید پس از پایان بحران انتظار معجزه آنی داشت، افزود: حتی زمانی که خطر یا سانحه پایان می‌یابد، پیامدهای فیزیولوژیک و روان‌شناختی آن تا مدتی در الگوی خواب، تمرکز، توان تصمیم‌گیری و رفتار فرد باقی می‌ماند. بازگشت به تعادل، فراموش کردن گذشته نیست، بلکه بازآفرینی احساس امنیت، تسلط و بازیابی کانون‌های اتکا در زندگی است.

گام اول؛ مشروعیت بخشیدن به احساسات و پرهیز از سرکوب

سرگزی پذیرش احساسات ناخوشایند را نخستین پایه تاب‌آوری دانست و گفت: تجربه خستگی مفرط، اندوه عمیق، دلهره و دل‌شوره پس از روزهای سخت کاملاً طبیعی است. متأسفانه برخی افراد به محض تجربه این حالات، خود را سرزنش یا هیجاناتشان را انکار و سرکوب می‌کنند؛ در حالی که سرکوب احساسات، تنش درونی را تشدید و فرآیند بهبود را طولانی‌تر می‌کند.

بازپس‌گیری حس مهار زندگی با کارهای ساده

این کارشناس سلامت روان تصریح کرد: بحران‌ها عموماً با سلب اختیار و احساس بی‌پناهی همراه‌اند. برای شکستن این حس، نیازی به کارهای بزرگ یا دگرگون کردن ناگهانی زندگی نیست؛ انجام فعالیت‌های در دسترس مانند مرتب کردن میز کار یا اتاق، رسیدگی به گلدان‌ها، نوشیدن یک فنجان چای گرم یا چند دقیقه پیاده‌روی، پیام کنترل و نظم را مجدداً به مغز مخابره می‌کند.

خودمراقبتی زیستی؛ بازسازی توان فیزیولوژیک

مدیر سلامت روان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زاهدان بر ارتباط مستقیم جسم و ذهن تأکید کرد و گفت: فشارهای عصبی، انرژی زیستی بدن را تخلیه می‌کنند، خواب شبانه منظم، نوشیدن آب کافی، تغذیه مقوی و متعادل، پرهیز از محرک‌ها (نظیر قهوه، نوشیدنی‌های انرژی‌زا و مواد دارای ترکیبات محرک عصبی) و تمرین تنفس عمیق شکمی (دیافراگمی)، سیستم عصبی خودکار را از حالت «جنگ و گریز» خارج کرده و به مدار آرامش بازمی‌گرداند.

رژیم اطلاعاتی و مرزبندی در برابر محرک‌های اضطراب

سرگزی ضرورت فاصله‌گیری از آلودگی‌های صوتی و خبری را حیاتی خواند و تأکید کرد: ایجاد مرز مشخص با اخبار ناگوار، محدودسازی پیمایش بی‌پایان در شبکه‌های اجتماعی و کاهش معاشرت با افراد ناامیدکننده، به منزله فرار از واقعیت نیست، بلکه مجالی برای بازیابی توان دفاعی روان است.

پذیرش و مهرورزی به خود به جای قضاوت سخت‌گیرانه

وی در پایان با اشاره به لزوم رفتار شفقت‌آمیز با خود گفت: هر انسان ریتم روانی ویژه خود را برای ترمیم زخم‌ها دارد. افراد باید در روزهای پس از بحران، همانند یک همراه صبور و غمخوار در کنار خود بایستند.

سرگزی خاطرنشان کرد: اگر افت عملکرد، بی‌خوابی مداوم یا اضطراب شدید بیش از چند هفته استمرار یافت، نشانه اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) یا افسردگی واکنشی است و باید بدون درنگ از متخصصان روان‌پزشکی و مشاوران سلامت روان مراکز جامع خدمات سلامت کمک تخصصی گرفت.